مراتب روزه

علمای اخلاق با الهام از روایات ائمّه معصومین. روزه را به روزه عوام، روزه خواص و روزه خواص الخواص درجه بندی کرده‏اند.

امام باقر, درباره «روزه عوام» می‏فرماید: «روزه دار هر کاری انجام دهد برای او زیانی ندارد، اگر از چهار کار خودداری کند: خوردن، آشامیدن، آمیزش با زنان و فرو رفتن در آب»

امام صادق, درباره «روزه خواص» می فرماید: «هرگاه روزه‏دار بودی، باید گوش و چشم تو در برابر کارهای حرام و همه اعضای تو در برابر کارهای زشت نیز روزه‏دار باشند».[1]

امیر المؤمنین, نیز درباره «روزه خواص الخواص» می‏فرمایند: «روزة قلب و خودداری از فکر گناه، برتر از روزه شکم و خودداری از خوراک است».[2]

به تعبیر دیگر روزه عوام «روزه شکم» از خوراک، و روزه خواص «روزه جوارح» از گناه و روزه خواص الخواص «روزه قلب» از فکر گناه است.

فورمول امام رضا علیه السلام برای ارتقاء درجه روزه از عوام به خواص:

 من قال عند افطاره «اللهم لک صمنا بتوفیقک و علی رزقک أفطرنا بأمرک فتقبّله منّا و اغفرلنا انک أنت الغفور الرحیم» غفر الله له ما أدخل علی صومه من النقصان بذنوبه!



[1]. قَالَ أبُو عَبْدِ اللَّهِ,: «إِذَا صُمْتَ فَلْیَصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ شَعْرُکَ وَ جِلْدُکَ وَ عَدَّدَ أَشْیَاءَ غَیْرَ هَذَا وَ قَالَ لَا یَکُونُ یَوْمُ صَوْمِکَ کَیَوْمِ فِطْرِکَ» الکافی ج4 ص 87 ، باب أدب الصائم.

[2]. «صیام القلب عن الفکر فی الآثام أفضل من صیام البطن عن الطعام» و «صوم القلب خیر من صیام اللسان و صیام اللسان خیر من صیام البطن» غررالحکم ص176، الفصل الثانی فی الصوم و الحج؛ 3365.